ערב יום כיפור: געפילטע פיש - ערבֿ־יום־כיפּור: געפֿילטע־פֿיש

15 מנות
15 מענטשן
בינוני
מיטל
60 דקות
60 מינוט

כלי מטבח

געשיר

  • אַ טאָפּ
  • אַ ריבאײַזן
  • אַ מעסער
  • אַ לעפֿל
  • אַ לעפֿעלע
  • אַ שיסל

מצרכים

פּראָדוקטן

  • פֿישביינער
  • צוויי קילאָ געמאָלענע קאַרפּן־פֿיש
  • דרײַ גרויסע ציבעלעך
  • דרײַ גרויסע מערן
  • פֿינף לעפֿלעך מצה־מעל
  • פֿיר אייער
  • איין לעפֿעלע שוואַרצער פֿעפֿער
  • אַ קוואָרט זאַלץ
  • צוויי לעפֿל צוקער

אופן הכנה

דער גאַנג

פֿאַרפֿאַסטן ערבֿ־יום־כיפּור - סעודה מפסקת: ערב יום כיפור
אַ רעצעפּט פֿון געפֿילטע־פֿיש - המתכון לגפילטע פיש

 

  • צערײַבן צוויי ציבעלעך און צוויי מערן מיט אַ ריבאײַזן.
  • אויסמישן מיט די געמאָלענע פֿיש.
  • צוגעבן מצה־מעל, אייער, פֿעפֿער און זאַלץ און גוט אויסמישן.
  • אָנפֿילן אַן האַלבן טאָפּּ מיט וואַסער.
  • צעשנײַדן איין ציבעלע און איין מער אויף קליינע שטיקלעך.
  • אַרײַנלייגן די גרינסן (ציבעלעך און מערן) אין טאָפּ, אַרײַנשיטן צוקער, זאַלץ און פֿעפֿער, לויטן געשמאַק. אויפֿקאָכן דאָס וואַסער.
  • אויספֿורעמען קאָטלעטן פֿונעם פֿיש־געמיש.
  • אַרײַנלייגן די קלאָטלעטן אין טאָפּ.
  • אויף אַ קליינעם פֿײַער קאָכן אין משך פֿון צוויי שעה.
  • אָפּקילן, אַרויסנעמען פֿון טאָפּ און אַרויפֿלייגן אויף אַ טאַץ.
  • צעשנײַדן אויף רעפֿטלעך און אַרויפֿלייגן רונדיקע מערעלעך.

מיט אַ גוטן אַפּעטיט!

פּאַסיק צו עסן קאַלטערהייט

מסורת

מנהגים

מצוות אַכילה ערבֿ־יום־כּיפּור

מעשׂה בחייט

רבי תּנחומא האָט געזאָגט:

אַן עובֿדא וואָס האָט זיך געטראָפֿן אין רוים ערבֿ־יום־כּיפּור.

עס איז דאָרטן געווען אַ שנײַדער, איז ער געגאַנגען קויפֿן פֿיש. עס איז געווען נאָר איין פֿיש.

דער שנײַדער איז געשטאַנען לעבן דעם פֿיש און האָט עס געוואָלט קויפֿן.

דער קנעכט פֿון שׂר פֿון שטאָט איז אויך געשטאַנען לעבן דעם פֿיש און האָט עס אויך געוואָלט קויפֿן.

דער שנײַדער האָט געשטיגן דעם פּרײַז און דער קנעכט האָט געשטיגן דעם פּרײַז. ביז צוועלף גילדן.

דער שנײַדער האָט באַצאָלט די צוועלף גילדן און געקויפֿט דעם פֿיש.

ווען דער קנעכט האָט צוגעשטעלט די סעודה דעם שׂר האָט דער שׂר געפֿרעגט:

- פֿאַר וואָס האָסטו נישט געבראַכט קיין פֿיש?
- עס איז נאָר געווען איין פֿיש און דער שנײַדער האָט געשטיגן דעם פּרײַז, ביז צוועלף גילדן, וואָלטסטו געוואָלט איך זאָל דיר ברענגען אַ פֿיש פֿאַר צוועלף גילדן?
- אַ וווּנדער!
- װער איז דער ייִד?
- אַ שנײַדער.

דער שׂר האָט גערופֿן דעם שנײַדער.

- ווי קומט אַ ייִדישער שנײַדער זאָל עסן אַ פֿיש פֿאַר צוועלף גילדן?
- מײַן האַר! מיר האָבן איין טאָג אין יאָר, אַלע עבֿירות פֿון אַ גאַנץ יאָר איז מען מוחל אין דעם טאָג, צי דאַרפֿן מיר אים ניט אָפּגעבן כּבֿוד?
- ווײַל דו האָסט געבראַכט אַ באַווײַז צו דײַנע רייד ביסטו פֿרײַ!

ווען דער שנײַדער האָט געעפֿנט דעם פֿיש האָט ער געפֿונען אַ דימענט. מיט דעם דימענט האָט ער געלעבט אַ גאַנץ לעבן.

טײַטש פֿון בר' רבא פּר' יא/ ד

פֿאַרשידענע פּירושים:

דער פּרי־מגדים: דער שנײַדער װײסט די מידה פֿון בושה, פֿון שעמען זיך.

דער דגל־מחנה־אפֿרים: דער טײַטש פֿונעם װאָרט שנײַדער אױף לשון־קודש איז 'חײט', די צװײ יודן פֿאַרבינדן צװישן די צװײ אותיות 'חית' פֿאַר חײם דאָס הײסט לעבן, מיטן אות 'טית' פֿאַר טובֿ דאָס הײסט גוט. און אַזױ פֿאַרריכט ער דאָס לעבן עס זאָל װערן אַ חיים־טובֿים, אַ גוט לעבן, מיטן אײבערשטנס הילף. װי מיר זאָגן אינעם דאַװנען "בספֿר חײם נזכר ונכּתבֿ לפֿניך לחײם טובֿים ולשלום".

דער קדושת־לוי: די אױסערלעכע קלײדונג זאָלן זיך אױך אױסזען װי אַ נײַער מלבוש.

דער דבֿרי־נפֿתּלי: אַן אָנװוּנק אַז אין אונדזערע הענט ליגט דער כּוח צו פֿאַרבינדן די אַלע אותיות נאָר צום גוטן, װײַל די זינד זונדערט זײ אָפּ.

דער חתם־סופֿר: דער שנײַדער איז אַ משל פֿון אַ מענטש אַ רודף־שלום, װאָס װוּ ער זאָל נישט שטײן און װוּ ער זאָל נישט גײן, טראַכט ער נאָר צו מאַכן שלום צװישן אַלעמען. דערצו איז פֿאַרגליכן אַ שנײַדער דען ער העפֿט צונויף און פֿאַרבינדט די אָפּגעזונדערטע.

דער צאַנזער רבי (דער דבֿרי־חיים): אַ שנײַדער ,אײדער ער העפֿט צונויף, צעשנײַדט ער דעם שטאָף, זעט עס אױס ווי ער מאַכט אַלצדינג קאַליע, און פֿון דעם העפֿט און נײט ער און עס װערט אַן אָנטועכץ. די גאַנצע מהות פֿון יום־כּיפּור איז צו פֿאַרריכטן די זינד פֿון אָדם־הראשון, "וַיֵּדְעוּ כִּי עֵירֻמִּם הֵם וַיִּתְפְּרוּ עֲלֵה תְאֵנָה" די זינד האָט געברענגט בושה אױף װעלט. דורך דער פֿאַרריכטונג פֿון דער זינד װעלן פֿאַרבונדן װערן די אַלע אָפּגעזונדערטע טיילן צוזאַמען.